AYAKO STUDIO

gallery/logo2-2-03-03inv

Gradski muzej u Vrbasu je, u okviru istraživanja arheološkog lokaliteta Šuvakov salaš- Klisa, koji priprada teritoriji koju je u srednjem veku zauzimao grad Vrbas, u grobu broj 27, otkrio zanimljiv nalaz. Nađeni su ostaci počelice - 340 malih perlica, od staklene paste i drveta, fragmenati spiralne savijene bakarne žice, nekoliko malih bakarnih medaljona i ostaci grube tkanine biljnog porekla.

 

Počelica je ukras za glavu koji se nosi na čelu, i čini sastavni deo oglavlja neudatih devojaka. Nošena je preko vela ili marame, fiksirana trakom ili iglama.

Činjenica da je u izradi nisu korišćeni skupi materijali navela je na zaključak da se radi o grobu osobe iz srednjeg staleža. Ukrasi su urađeni po uzoru na odevanje viših slojeva društva, ali su korišćeni pristupačniji materijali: perle od staklene paste umesto bisera i dragog kamenja; bakar umesto zlata i srebra; biljna tkanina (lan ili konoplja) umesto svile.

S obzirom da je nalaz vrlo fragilan, i da nema dovoljno elemenata za fizičku rekonstrukciju izgleda počelice, Gradski muzej iz Vrbasa nas je angažovao da uradimo virtuelnu rekonstrukciju počelice.

 

Rekonstrukciji je pristupljeno iz 2 pravaca - Analizom položaja nalaza u grobu i analizom analogija iz stručne literature i etnografskog materijala.

 Iz terenskih fotografija nalaza napravljen je, fotogrametrijskom metodom, 3D model terena i nalaza. Na njemu su obeležene pozicije lobanje i ukrasnih elemenata koji su zadržali svoj položaj. S obzirom da je veliki broj perlica nađen pored glave, zaključeno je da su verovatno postojali elementi sačinjeni od niza perlica koji su imitirali luksuznije oboke koje vidjamo na prikazima vladarki. Pretpostavljeno je da je u dekoraciji korišćen i ukrasni vez, kao čest i prisutan način ukrašavanja odeće u srednjem veku.

 

Tačan izgled počelice se ne može sa sigurnošću utvrditi, zbog degradacije materijala tokom vekova, kao i dislokacije elemenata u grobu. Nema mnogo primeraka srednjovekovnih počelica gde je pretežna dekoracija izvedena od perlica, tako da ovaj nalaz predstavlja trenutno jedinstven artefakt.

Virtuelna rekonstrukcija je izvedena u maniru da podstakne razmišljanja i istraživanja o srednjovekovnom ženskom nakitu, odevanju i načinu ulepšavanja.

 

Ovo su samo tri od bezbroj počelica koje se mogu zamisliti interpretacijom nalaza.

Neznanka iz Srednjeg veka

Prilog sa otvaranja izložbe možete pogledati na linku: